امان ەلە بول -قىرعىزىستان [复制链接]

      1990   -جىلداردىن باشىندا قىرعىزىستان ەگمەندۉۉ بولوت ەكەن دەپ شىنجاڭ داشۅنۉن حىمىيا فاكۇلتۇنۇنۇن كارادورۇنداعى 32سۇڭدۇق تەلۋىزوردۇ ۇدا ۉچ كۉن تەشە تىكتەپ ولتۇرۇپ اقىرى ەگەمەندۉلۉك جارىيالاعاندا التى دوسۇم مەنەن قوشتۇعۇبۇزدان ىيلاپ سالعانبىز. تۇن سۉيگۅنۉمدۉن «مەن سەنى سۉيۅم»دەگەن بىرووز ماقۇل كەبىن ۇعۇپ بىر تۉن ۇقتاباي تاڭ اتىرعاندادا،بىرىنچى پەرزەنتىمدىم جەرگە تۉشكۅندۅكۉ ۉنۉن ۇققاندادا،بىرىنچى جولقۇ مااشىمدى العانداعا،بىرىنچى جولۇ پەرزەنتىم «اتا » دەپ چاقىرعانداعا ... ايتور وشول كەزدەكىچەلىك قوش بولۇپ قۇبانعان ەمەسمىن.مىنا بۇل بۇت دۉينۅدۅكۉ بااردىق قىرعىزداردىن قىرعىزىستاندىن ەگەمەندۉۉ بولعونۇنا قاراتا ىچ دۉينۅسۉ ،سەزىمى،بااسى،ىرازىچىلىعى ەلە...انىتكەنى وشول كەزدە ۇشۉنچا ۉمۉتۅردۉ كۉتۉپ ،نەچەن سونۇن تۉشتۅردۉ كۅرگۅمبۉز...سىيمىقتانعانبىز ،ايقىرعانبىز-قىيقىرعانبىز،ىيلاعانبىز....بىروق بۉگۉنچۉ؟!!!قىرعىزىستان ەگەمەندۉۉ بولعولۇ 20جىل چاما بولعون بۉگۉنچۉ؟؟؟!!!مىليون جۇۇق بەچارا ەل سىرت ەلدە تىرىچىلىك ايىنان تەنتىپ جۉرۅت،ورۇسىياداعى تاقىرباشتار كۅرگۅن جەرىندە قىرعىزداردى چەتىنەن قارماپ تەپكىلەپ جاتات،بىر بوور قازاق تۇۇعاندارىبىز سوودا قىلعان قىرعىزداردى بىر تۉندۅ سووداسى تۇرماق جانىنا ەە قىلباي سۉرۉپ سالىپ اتات،چەك توسقون ۅزبەكتەر تەكشەرەم دەپ پوسقاناعا ەرىن جالدىراتىپ قويۇپ ايالىپ سوعۇپ اتات،بوورۇن اچىپ قوندۇرعان امەركا ەرەنىبىزدى ۅلتۉرۉپ،قىزىبىزدى كۅرنۅ سوعۇپ قويۇپ جووپ بەربەدى،اجوولورۇبۇز قىرعىز جەرىن تەرى تىلىپ ساتقانداي ەلگە بەرىپ اتات... نارەستە قىزدارىبىز جالاپ قانادا(كەچىرگىلە ادەپسىز كەپ قىلىپ قويدۇم)ارتىمدى توسومبۇ، جە الدىمدىبى؟... دەپ جالدىراپ تۇرات... كۉنۅۅ كىمدە ؟؟ ۇشۇل ەلگە ەە جوقبۇ؟؟؟ ۇشۇل باتى كەتەبىزبى؟؟؟ ۇشۇل سىياق سۇروولور قىلىت ەتكەندە تۉن ۇيقۇمان تىك تۇرام.... جۉرۅگۉم بىچاق تىلگەندەي اچىشات،مىنا بۇل بۉگۉنكۉ قىرعىزمىن دەگەن ادامدىن قىرعىزىستانعا قاراتا ويۇ،ساناسى ،ۇبايى بولسو كەرەك.
  كۉنۅۅ كىمدە ؟؟ كىم ۇشۇل ابالعا الىپ كەلدى؟؟؟
  كۉنۅ اجوولورۇبۇزدا!!ۇشۇلار ۇشۇل ابالعا الىپ كەلدى.
ەڭ باشقى كۉنۅۅ تۇن اجوو اقايىپتە.
1.جاڭى قۇرۇلعان مامەلەكەت ەڭ بىرىنچى ۅز اسكەرىن قۇرۇش كەرەك ەلە .جانا كۉچتۉۉ قۇرالداندىرىش كەرەك بولچۇ.مىسال:مامەلەكەتىبىز جاڭى قۇرۇلعاندا ەڭ بىرىنچى قىلعان ئشى،وشول دووردوعۇ الدىنقى قۇرال(قارۇۇ)اتوم بومبۇسۇ ،مەنەن ۋودوروت بومبۇسۇن جازووعو جول سالىپ جازاپ چىققان.بىروق مامەلەكەت ۇداا اچارچىلىق ،تابىيقى قىرسىقتارعا تۇشۇعۇپ قانچا مىڭ ادام ۅلسۅدا بولبوي ۇشۇل قۇرالداردى جازاپ ،اسكەردىك جابدۇۇلاردى ،اسكەردىك تالىم تاربىيانى چىڭ قارماعان.وشوعو جەپ قويوم دەگەن نەچەن جوو جولوي العان ەمەس.امەركادا ،سوبەتتا جوو بولسودا ەچ نەرسە قىلا العان ەمەس. ال بىزدىن اقايىپ اسكەرسىز مامەلەكەت بولوبۇز دەپ كىڭكىلدەپ جۉرۉپ جاداسا بىر نەچە جۉز ساقالچاندارعادا تۇرۇشتۇق بەرە البادى.بئلۉۉ زارىل اسكەر جوق دەگەندىك «بەرسەڭ جەيىم،ۇرساڭ ۅلۅم » دەگەن ەلە كەپ...
2.ۇلۇتتۇق ەدولوگىيانى جانداندىرىپ،ۇلۇتتۇق ووراقتى ويعوتۇش كەرەك بولچۇ.مىنداعى ارعا تىل ەلە .ماڭقا اقايىپ ورۇس تىلىن ۅكۉمۅت تىلى قىلىپ ۅلدۉ،قىرعىزىستانعا بارعاندار بىلەت،الارعا تىل ،مادانىيات ،ادات سىياقتۇۇ ۇلۇتتۇق نۇقتار انچا دەلە زارىل ەمەستەي.سەبەپ بىر ۇلۇتتۇ تىل قانا ۅز ووراعىن ساقتاتا الات.مىسال: 1945_جىلىندا ازىرقى تۉركۉيا ۇشۇنچا السىز ەلە.قۇداي ىرازى بولعۇر مۇستاپا كامال(اتا تۉرك) ەڭ بىرىنچى تۉرك تىلىن ساپتاشتىرعان،پارىستان كىرگەن،اراپتان كىرگەن،ال تۇرعاي قۇراندان كىرگەن ساپ تۉرك تىلى ەمەس سۅزدۅردۉ ئشتەتۉگۅ تىيم سالعان،ال تۇرعاي جازۇۇنۇدا ۅزكۅرتكۅن.دئندىن  
ۅكۉمۅتكۅ ارالاشۇۇسۇن تىيعان،ۇشۇل ىشتەردى اتقارۇۇ ۉچۉن قۇرالدا ئشتەتكەن.بىزدىن اجووبۇز  چۇ ؟ بۇل بەچارا مىزام قابىلدادىق،قۇداي بۇيۇرسا ،دەپ ئڭكىلدەپ جۉرۉپ بۉت ەلدىن ەدولوگىياسىندا ۅزكۅرتۉپ جىبەردى.
3.بىيلىك «قان ساقالدار »جاعىنان كۅنتۇرولدوندۇ.(قان ساقال دەپ قىرعىزداردىن قارا قوومۇ ايتىلات) اقايىپتىن ايالى چىرىدى،انى قان ساقالدار چىرتتى.ايال ەرىن چىرىتتى.
4.بىيلىككە ۇشۇنچا جارماشتى بەچارا.امەركانىن تۇن زوڭتۇڭۇ ۋاشىنگىتون ەگەمەندۉۉلۉك ۇرۇشۇ مەزكىلىندە ،جانا بىيلىكتە ولتۇرعان سەگىز جىل ئچىندە قاراجاتىن(مااشىن)ۅكۉمۅتتۅن العان ەمەس.ۅز چۅنتۅگۉنۅن ۅزۉ چىعارعان .نەگىزكى زاكوندو زوڭتوڭ ەكى ىرەت ەلە شايانات دەپ بەلگىلەنگەندىكتەن ۋاشىنگىتون سەگىز جىلدان كىيىن ىستىپا بەرگەن.بۇل اقايىپ دەگەن ادام بىيلىگىن ۇزارتۇۇعا زاكۅندۇدا ۅزكۅرتتۉ...بۇل كىيىنكىلەرگە ادات بولۇپ مىراز قالدى.
5. جارىقتىق اجوو اقايپ مەكەندىن جان تامىرىن قىيىپ قويدۇ.جان تامىر ەكونومىكا.مامەلەكەتكە پۇل باجدان كىرەت.نەگىزدۉۉ باجدار تاموجنا،ۅكۉمۅت كەرقانالارى،جول- قاتتو،پوچتوو-تەلەگىراف،كەندەر.... بۇلاردىن باارى جەكەلەشتىرىپ ئيدى .ۅكۉمۅت كەدەي بولسو ەل كەدەي بولبوي قالبايتتا...
6.جەتە اتاسى تەڭ كۉنۅگۅ باتچۇۇ قىلمىشتى قىلدى.جەردى ساتتى ،بۇل ادات بولۇپ قالدى.كەرەك بولسو تەرەك جىعىلات،كەرەك بولسو ەل ۉچۉن ،جەر ۉچۉن ەر ۅلۅت.ەر ۉچۉن جەر ۅلسۅ بۉت ەل ۅلۅت.ۇشۇل قىلمىش كەچىرگىسىز...
7.قارۇۇسۇز ،جەرسىز،اجوو ەلدىن تاقتاسىنداعى پىچكە بولۇپ قالدى، اجوودون ،ۅكۉمۅتۉنۅن،جەرىنەن اجىراعان بەچارا ەل تىرىچلىك ايىنان تەنتىپ تۇرات،ىيلاپ تۇرات،بوزەك بولۇپ تۇرات،جاشوو ۉچۉن،كەكىرتەك ۉچۉن قوردۇق زوردۇققا چىداپ،ادام قىلباعان ايتۇۇعادا ووز بارباعان قىلىق جورۇققا كۅنۉپ بىر تىشتەم نانىن تااپ جەپ اتات.وشول ناندى تىشتەگەندە كۅز الدىنا قىلعان ەتكەنى قانداي جول مەنەن ۇشۇل ناندى تاپقانى كۅز الدىنا تارتىلىپ كۅلدۅگۅن كۅز جاشى مەنەن ناندى ىرمەيت...اچ _جىلاڭاچ ەل ۇلۇتۇۇ قانچالىق ويلوسۇن؟؟؟ ال تۇرعاي باشقا ۇلۇت بولۇپ باشقا مامەلەكەتتىن اتۇۇلۇۇ بولۇپ قالسام ەمنە دەپ ارمانداشات. بۇل چىندىق.

بۉگۉنكۉ كۉندۅ ەمى ەل ارانىن قارىزىنا ەە بولوم دەپ ەكى ناردىن ورتوسۇندا قالدى،ۇۇرۇ جاقادان،بۅرۉ ەتەكتەن الىپ تۇرات.(ساقالچانداردا ۅچ بولدۇ،تۇۇعاندارىبىز- قوڭشۇلارىبىز جەر بەردەپ قىستاپ تۇرات)،ەل بۇل ئشتەردى ويلوموق تۇرماي ناندىن ايىندا چىرقىراپ تۇرات.بىر ئش بولسو اجوولورعو ۇچاكتار مەنەن جالاپ قاتىنداي قاچىپ قۇتۇلاار ،تەرگەنىنە تەزەك جوق،تەمىنگەنىنە ەشەك جوق ەل بايقۇش ەمنە بولوور؟؟؟
مەنىن قولۇمان ەمنە كەلسىن «الى جەتبەگەن اقىرەتچىل» دەگەندەي قاقشاپ قۇۇراپ،قارعاپ شىلەپ قالا بەرەەرمىن.
اتا جامان چىققان ۇۇلۇنا دايىم«امان ەلە بولسۇن» دەپ ۉشكۉرۉپ قالا بەرەت .مەندا «امان ەلە بول قىرعىزىستان» دەيىن....

جاقشى جولدونمو ەكەن . توردوش ۇلاندۇۇ ۇشۇنداي تارتىمدۇۇ جۉكتۅمۅلۅر مەنەن قايرىلا بەرىڭىز ! باسقان جولۇڭۇز ىلايىم بايسالدۇۇ بولسۇن

جاقشى وي تولعوو بولۇپتۇر. تەگى «اقىل جاشتا ەمەس، باشتا» دەپ، كۅپ جەردى كۅرۉپ كۅزۉ اچىلعان سىزگە وقشوش تالانتتۇۇ جاشتاردىن وي تولعوولورۇنان ايلانسا بولوت ار قانداي كىشى. ىراقمات، تالانتىڭىز ارتا بەرسىن!

جاقشى وي تولعوو بولۇپتۇر. تەگى «اقىل جاشتا ەمەس، باشتا» دەپ، كۅپ جەردى كۅرۉپ كۅزۉ اچىلعان سىزگە وقشوش تالانتتۇۇ جاشتاردىن وي تولعوولورۇنان ايلانسا بولوت ار قانداي كىشى. ىراقمات، تالانتىڭىز ارتا بەرسىن!

«  asaba » توردوش اقىلىڭىزعا باي! ۅزۉڭۉز ايىتقانداي، ادام بالاسىندا ،  جۉرۅكتۉ جىلىتىپ تۇرعان بىرىنچىلەركۅپ بولوت ەكەن.كىيىن « ويلوعون ويدۇ ، قىستاعان تۇرمۇش جەڭەت»بولۇپ كەتەت تۇربايبى...

   اسابا بايكە ، ايتقانىڭىزدى مەن دا تۇۇرا دەپ قارايىم . جادا قالسا دۉينۅدۅ الدىنقى قاتاردا تۇرۇۇچۇ <قۇم تۅر التىن كەنى > قىرعىزىستاندىقى ، بىروق چىققان التىندىن 70 پايىزى كاناداعا تاان بولوت ئمىش ، انتكەنى الار تەحنئكا مەنەن قامدايت ەكەن . مىنا ۇشۇل ۅڭدۉۉ كۅپ ەلە جەتەرسىزدىكتەردىن بااردىعى وشول اجوولور بىر جاقتىلۇۇ قىلاتۇرعان ماسەلە بولبوي ەمنە......

بۇل ئرەت داعى دۉينۅدۅ الدىنقى چوڭ التىن كەندەرى ەسەپتەلگەن ەكى كەندىن اچۇۇ ۇقۇعۇن بئرۅنۉ قازاق ىستانعا جانا بئرۅنۉ اۋىستىرالئياعا بەردى. ۅزۉلۅر اچا البايت ەكەن.

     بۇل جەردەن قىرعىزىستاندىن ابالىنان قاباردار بولۇڭۇز :

http://www.mostgroup.com/Russia/dlt/jejsst_gk.html